» » 3 phương pháp trồng nấm mộc nhĩ đạt năng xuất cao

3 phương pháp trồng nấm mộc nhĩ đạt năng xuất cao

posted in: NẤM MÈO | 0

Giới thiệu cách trồng nấm mèo đen/trắng hay còn gọi là nấm mộc nhĩ.

1. Thời vụ nuôi trồng nấm mèo

2. Nguyên liệu trồng nấm mèo

3. Kỹ thuật trồng nấm mèo

  • Gỗ khúc
  • Rơm rạ
  • Mùn cưa

4. Vấn đề thường gặp trong làm nấm

kỹ thuật trồng nấm mộc nhĩ
Quy trình trồng nấm mộc nhĩ

1. Thời vụ trồng nấm mộc nhĩ

Ở phía Bắc có thể trồng vào tháng 3 đến tháng 8, tốt nhất là tháng 4- tháng 5 dương lịch. Ở các tỉnh phía Nam có thể trồng quanh năm. Giai đoạn đầu cần thông thoáng, tránh nơi kín, bí hơi và cần bóng tối, giai đoạn mộc nhĩ cần ánh sáng như trong phòng có mở cửa.

Điều kiện môi trường

  • Nhiệt độ: nuôi sợi 25-28oC, giai đoạn quả thể  28-30oC.
  • Ẩm độ: môi trường mùn cưa ẩm độ 65-70%, ẩm độ không khí: 80-85%, khi nuôi quả thể cần ẩm độ cao hơn 85%.
  • Ánh sáng: thời kỳ nuôi sợi không cần ánh sáng (ánh sáng mờ đọc sách được); thời kỳ chăm sóc: ánh sáng vừa phải, nếu sáng quá mộc nhĩ đen, ánh sáng tối mộc nhĩ trắng.
  • Độ pH: môi trường pH từ 6-6,5.

2. Nguyên liệu trồng nấm mộc nhĩ

Hiện nay nguyên liệu trồng nấm mèo (mộc nhĩ) chủ yếu sử dụng các phế phẩm nông nghiệp như lõi ngô, bã mía, rơm rạ, mùn cưa…nhưng trong đó được sử dụng nhiều nhất là mùn cưa cây cao su sau đó tới rơm rạ. Nguồn nguyên liệu được sử dụng phụ thuộc vào nguồn cung ở từng địa phương khác nhau, vì vậy để trồng nấm có năng xuất kinh tế cao nên chọn nguyên liệu phù hợp để giảm giá thành sản xuất.

  1. Lõi ngô
  2. Bã mía
  3. Rơm rạ
  4. Mùn cưa
  5. Gỗ khúc

3. Kỹ thuật trồng nấm mộc nhĩ

Phương pháp trồng nấm mèo: có 2 phương pháp

  • Trồng bằng gỗ khúc
  • Trồng bằng túi mạt cưa/rơm rạ

3.1 Kỹ thuật gây trồng nấm mộc nhĩ trên thân gỗ

Nấm mèo có thể mọc trên những thân gỗ không có tinh dầu như mít, cao su, sung, ngái, xoài, kéo, muỗm, hubét, bồ hòn, keo tai tượng, trẩu…

Ưu điểm: Tai nấm to bự và dày

Nhược điểm: Không kinh tế, tốn thời gian

kỹ thuật trồng nấm mộc nhĩ trên thân gỗ
Cách trồng nấm mộc nhĩ trên thân gỗ

Xử lý thân gỗ

Vào tháng 3, 4 khi thời tiết bắt đầu ấm áp thì tiến hành chọn chặt các loại gỗ mà nấm mộc nhĩ phát triển được. Gỗ chặt về không được làm xây xát vỏ, không ngâm nước, làm sạch nấm lạ, cưa ra thành khúc dài 1 m sau đó rác vôi lên đống gỗ và quét vôi lên 2 đầu khúc gỗ, dùng ni lông, bao tải phủ lên ủ 3 – 4 ngày. Với các loại gỗ có nhiều nhựa mủ như mít, sung, ngái… thì phải dùng dao băm nhẹ để cho nhựa tiết hết mới cấy được giống. Chú ý để gỗ nơi khô mát và để không quá 1 tuần.

Đục lỗ trên thân gỗ

Dùng búa đục chuyên dùng để đục lỗ vò gỗ, đăt các khúc gỗ đã được xử lý lên trên bao tải hoặc chiếu rách, người đục lỗ ngồi trên gỗ con 2 chân kẹp chặt khúc gỗ dùng búa bổ mạnh vào gỗ tạo thành lỗ tròn sâu 1,8 – 2 m , đường kính lỗ 1,0 – 1,2 cm, lỗ này cách lỗ kia 10 – 12 cm, đục xong hàng thứ nhất xoay cây gỗ để đục tiếp hàng thứ 2, hàng cách hàng 5 – 7 cm, hàng sau phải được so le với hàng trước tạo thành hình nanh sấu, cứ làm như vậy cho đến hết khúc gỗ. Chú ý phải đục thử lỗ vì gỗ ướt quá hoặc khô quá đều làm chết giống.

Cấy giống nấm trên gỗ

Đục xong khúc nào cấy giống luôn khúc đó, chặt khúc gỗ lế 2 đòn kê để tiện cho việc xoay, dùng 1 thanh nứa dẹt dài 20 cm rộng 1 cm chọc vào túi giống nạy ra từng cục, bẻ ra cho vào lỗ đục dùng ngón tay trỏ ấn nhẹ cho giống xuống tới đáy lỗ, để giống cách lỗ 2 mm sau đó dùng 1 phần phoi gỗ (dày 1 – 2 mm) đậy lên trên lỗ dục dùng xi măng hoặc sáp o­ng chét kín.

Ủ giống 

  • Các khúc gỗ sau khi đã cấy giống xong thì xếp vào nơi ủ. Nơi ủ phải khô ráo, kín mưa, kín nắng, nhưng phải thoáng khí. Xếp gỗ thành từng lượt ngang dọc, cứ 3 lượt phủ 1 lớp rơm rạ dày 3 – 5 cm, xếp cao 1 m sau đó dùng giấy xi măng, bao tải bịt kín chỉ để hở đà kê (cách mặt đất 10 – 15 cm).
  • Thời gian ủ: 30 – 35 ngày, từ ngày thứ 6 mở phên đậy tưới ướt phần bao tải, tuỳ thuộc vào thời tiết mà tưới 1 hoặc 2 lần/ngày , đến ngày thứ 15 dỡ đảo gỗ theo nguyên tắc từ trong ra ngoài và trên xuống dưới Sau đó xếp lại và ủ kín như cũ. Sau 1 tuần (ngày thứ 22) thì lại đảo lại và ủ kín theo dõi đến ngày thứ 30 – 35 khi thấy nụ nhĩ xuất hiện vòng quanh vết đục thì ta tiến hành xoa nụ và mang ra giàn chăm sóc. Riêng những khúc gỗ nào chưa ra hoặc ra nụ nhí ít thì ta tiến hành ủ tiếp.

Ra giàn

  • Giàn là 1 cái lán cao 1,8 m, rộng 1,5 m tuỳ theo khối lượng gỗ mà làm chiều dài trung bình lán rộng 1,5 m dài 2,5 – 3 m thì chứa được 1 ste (khối rỗng), phía trên nóc giàn phủ rơm rạ cỏ tế, dày 30 cm để làm nhiệm vụ chống nóng, xung quanh giàn dùng phên nóng mốt để che, thiết kế 1 cây tre làm suốt chạy dọc theo giữa lán cao 0,8 m để làm chỗ dựa cho các khúc gỗ.
  • Chú ý nền giàn phải đổ cát dày 5 – 10 cm để thoát nước và giữ ẩm, nếu là nền đất trước khi đổ cát phải rắc vôi để phòng mối, kiến.
  • Giàn phải thiết kế giàn giếng hoặc gần nguồn nước sạch để tiện chăm sóc tưới nước.

Chăm sóc – thu hoạch – bảo quản

  • Tiến hành tưới nước 1 ngày 3 – 4 lần bằng bình phun hoặc ô doa.
  • Khi thấy nấm lạ hoặc bị thối cần tiến hành gạt bỏ phần thối hoặc vặt sạch nấm lạ, sau đó dùng nước vôi 20% (2 kg vôi trong 10 lít nước).
  • Thường sau thu hoạch 3 – 4 tháng nếu thấy mộc nhĩ phát triển chậm, cần ủ lại nửa tháng sau đó lại ra giàn và chăm sóc.

Khi thấy tai nhĩ đã xoè rộng mép cong về phía sau thì tiến hành thu hoạch, dùng móng tay bấm nhẹ và xoay 1 vòng để không bị long gốc và hái hết chân, mộc nhĩ hái xong rửa sạch phơi khô – để nguội rồi bảo quản.

Năng suất mộc nhĩ hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc, trung bình mỗi ste thu được 12 -15 kg mộc nhĩ khô, nếu có điều kiện phun sương thì năng suất sẽ cao hơn.

3.2 Cách trồng nấm mộc nhĩ trên rơm rạ.

Nguồn nguyên liệu rơm ra ở các vùng miền trồng lúa là lý tưởng cho việc trồng nấm mèo vì sau khi thu hoạch nhiều nơi phải đốt bỏ gây ô nhiềm môi trường, chúng ta có thể tận dụng phế phẩm này để sản xuất nấm.

Ưu điểm: Nguyên liệu rẻ, nấm thơm ngon

cách trồng nấm mèo trên rơm ra
Rơm rạ nguồn nguyên liệu trồng mộc nhĩ

Xử lý rơm rạ

  • Rơm rạ dùng làm nguyên liệu chính để trồng nấm mèo phải là thứ tươi tốt và đã được phơi khô.
  • Công việc đầu tiên là chặt rơm rạ thành từng khúc ngắn độ 5-6 phân, rồi ngâm vào nước cho mềm, sau đó vớt ra để ráo.
  • Rơm rạ là môi trường rất thích hợp với nấm, nhưng tự nó không đủ chất bổ dưỡng nên ta phải trộn thêm các thành phần dinh dưỡng khác như vôi (1%), phân trâu bò gà vịt (5%). Super lân (1%), muối epsom MgSO4.7H20 (0,1%). Sau đó chất thành đống cao, nén chặt xuống mà ủ kín (dùng ny lông phủ lên trên).
  • Ủ như vậy chừng vài ba ngày thì mở tấm phủ lên để xáo đều từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài càng kỹ càng tốt.
  • Sau đó chất đống ủ lại, rồi vài ngày lại đảo kỹ. Làm như vậy độ ba bốn lần thì rơm rạ đó đã dùng làm nguyên liệu trồng nấm được.
  • Thế nhưng, để đủ chất bổ dưỡng, trước khi vô bịch ny lông ta nên thêm một tỷ lệ từ 5 đến 10% cám gạo hoặc bột xay từ hột bắp hay các phần của cây bắp như thân bắp, cùi bắp.

So với mạt cưa, dùng rơm rạ làm nguyên vật liệu chính làm môi trường nuôi nấm mèo xét ra có nhiều ưu điểm hơn.

Điều thấy rõ trước nhất là rơm rạ rẻ lại dễ tìm. Cái lợi kết tiếp đó là rơm rạ lên men mau nên thời gian ủ không lâu bằng mạt cưa. Tơ nấm phát triển nhanh và nhiều, nhờ đó năng suất cao, đã thế nấm trồng trong môi trường rơm rạ có mùi vị thơm hơn nên được khách hàng ưa thích.

Cách xử lý các nguyên liệu là khác nhau nhưng kỹ thuật vô bịch hấp và chăm sóc giống nhau nên chúng tôi sẽ không đi sâu vào, mọi người có thể xem các phần tiếp theo ở mục kỹ thuật trồng nấm mèo trên mùn cưa.

3.3 Hướng dẫn trồng nấm mộc nhĩ trên mùn cưa

Ta có thể trồng mộc nhĩ trên các loại mùn cưa khác nhau. Tuy nhiên không dùng mùn cưa đã bị mốc, mùn cưa các loại cây có tinh dầu hoặc các loại cây gỗ cứng. Tốt nhất là mùn cưa cây cao su.

Ưu điểm: Phổ biến, giá thành phải chăng, năng xuất tốt, tận dụng phế phẩm sau thu hoạch trồng các loại nấm khác

Xử lý mùn cưa cao su

trồng nấm mèo bằng mùn cưa
Nguyên liệu mùn cưa trồng nấm mộc nhĩ
  • Do mạt cưa không có nhiều chất bổ dưỡng cần thiết cho sự phát triển của nấm, nên khi ủ mạt cưa ta nên trộn thêm Sulfat đạm (S, A) với tỷ lệ độ 1% hoặc phân ngựa, phân trâu bò, gà vịt với tỷ lệ từ 4 đến 5%. Ngoài ra, còn thêm 1% thạch cao …
  • Mạt cưa vụn thành đống, ủ như vậy khoảng nửa tháng (nếu ủ ngoài trời nên lấy tấm ny lông che phủ) rồi đảo đều từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới cho kỹ.
  • Với loại mạt cưa gỗ mềm thì nhân lần đảo này nên thêm một lượng vôi 0,5% vào đống ủ để mau lên men. Sau đó vun trồng ủ lại thêm nửa tháng nữa là dùng được.
  • Với mạt cưa gỗ cứng thì phải ủ và đảo trước sau cả chục lần mới dùng được, nghĩa là phải mất một khoảng thời gian dài từ 4 đến 5 tháng thì các chất dinh dưỡng trong mạt cưa mới giúp tơ nấm tiêu thụ dễ dàng.
  • Tong môi trường nuôi nấm mèo, ngoài mạt cưa làm nguyên liệu chính ra, ta còn trộn thêm một số chất dinh dưỡng khác như cám gạo (từ 3 đến 5%), bột bắp hoặc cùi, thân cây bắp xay nhuyễn (từ 3 đến 6%), vôi (0,5%), Super Phosphat (0,5%), phân ure (0,1%) …

Đóng/vô bịch túi nilon

bịch nấm mèo
Đóng hỗn hợp mùn cưa thành bịch trọng lượng 1.2kg
  • Bịch dùng đựng môi trường mạt cưa nên dùng loại có kích thước 15x30cm.
  • Bịch đựng môi trường rơm rạ nên dùng loại có kích cỡ lớn hơn một chút.
  • Trước khi cho môi trường nuôi nấm vào bịch, nên xếp hai góc đáy, nhờ đó mà sau này để bịch đứng thẳng không ngã đổ.
  • Đóng bịch:  kiểm tra độ ẩm đạt 65%, Chuẩn bị đóng túi nilon (loại túi PP). Túi có hình dáng một khúc gỗ cao 20-22cm, có cổ nút và nút bông. Bịch mùn cưa gỗ cao su, nặng 1,1 – 1,25kg.

Hấp khử trùng và cấy giống

hấp khử trùng bịch nấm mèo
Chuẩn bị hấp khử trùng bịch nấm
  • Hấp thanh trùng (khử trùng): Bịch đưa vào lò hấp thủ công có nhiệt độ từ 95 – 1000C trong thời gian 6 – 8h (kể từ khi đạt nhiệt độ trong giữa bịch nấm).
  • Để nguội – cấy giống: Bịch sau khi hấp chín xong, có mùi thơm đưa ngay vào phòng cấy (phòng cấy riêng, vệ sinh sạch sẽ, đảm bảo vô trùng) thời gian để nguội bịch tới < 280C.
  • Việc cấy meo vào môi trường không có gì khó khăn: Đối với meo lúa dùng muỗng nhỏ múc một lượng meo giống từ bịch meo giống ra đổ vào bịch môi trường, kế đó đậy nút kín lại là xong. Đối với meo cây dùng pank y tế găp từng cây nhét vô từng bịch một.
  • Một chai meo giống đã được quy định là nên cấy cho bao nhiêu bịch. Như meo giống lúa thì chai đựng 1 ký meo có thể cấy được 200 bịch. Việc phân chia được ước lượng từ mắt, từ sự chuyên môn chứ không cần phải cân lường.

Ủ bịch/ Ươm sợi

ủ bịch nấm mộc nhĩ, giâi đoạn kéo sợi
Giai đoạn ủ bịch nấm

Sau khi cấy giống xong xếp bịch vào nhà ươm sợi. Tuỳ theo thời tiết từng mùa để xếp bịch ươm. Quá trình ươm nên duy trì nhiệt độ phòng ươm từ  20-300C, không cần ánh sáng. Thời gian ươm sợi từ 25 – 30 ngày. Khi nào thấy sợi nấm mọc dầy kín bịch và trắng đều thì chuẩn bị rạch và treo bịch.

Nuôi trồng rạch bịch

Nhà nuôi nấm mèo phải thật mát mẻ, do đó dùng nhà lợp lá, chung quanh là vách lá hoặc cà tăng, cót là tốt nhất. Nơi đây phải được quét dọn sạch sẽ, nền nhà phải được cọ rửa sạch sẽ để ngăn ngừa các loại nấm dại, côn trùng và vi khuẩn xâm nhập phá hoại nấm.

Rạch và treo bịch:
  • Bịch mộc nhĩ trắng đều chuyển sang khu vực chăm sóc. Nhà nuôi trồng mộc nhĩ (có dây chịu lực) để treo bịch. Mỗi dây treo bịch được 7-8 bịch cách mặt đất 20cm cao đến 1,5 – 1,6m. Mỗi m2 treo được 20-25 dây.
  • Mỗi bịch rạch từ 12 – 15 vết rạch. Mỗi vết rạch từ 1,5 – 2cm (có thể rạch xiên, thẳng đứng). Treo bịch cho miệng túi xuống dưới, đáy bịch lên trên.

Tuỳ theo diện tích nhà nuôi trồng mà bố trí dây treo cho hợp lý và dễ chăm sóc. Tạo độ ẩm không khí gián tiếp bằng cách tưới nước xuống nền nhà.

Chăm sóc – Thu hoạch

chăm sóc nuôi trồng nấm mộc nhĩ
Chăm sóc nấm mèo
  • Sau khi treo bịch thời gian 10 – 15 ngày, mộc nhĩ bắt đầu mọc chăm sóc tưới nước phụ thuộc vào thời tiết từng thời điểm cụ thể của những ngày đó. Duy trì nhiệt độ trong phòng nuôi từ 25 – 300C và độ ẩm không khí 90%.
  • Cách tưới tốt nhất là dùng bình bơm hoặc hệ thống phun sương mù lên toàn bộ diện tích nuôi trồng (tránh dùng máy bơm trực tiếp lên bịch nấm làm gẫy dập cánh).
  • Trong tuần lễ đầu không nên tưới nước vào bịch nấm, vì các nụ nấm non gặp nước dễ bị thúi. Chỉ sau một tuần sau khi rạch bao ta mới “tưới sương sương” vào mỗi bịch nấm mà thôi. Nên dùng vòi sen có tia nước nhỏ để tưới. Thời gian này, những bịch nào nấm đã mọc thì chỉ tưới sơ sơ cho đủ ẩm, còn những bịch nào chưa có nấm xuất hiện tại những vết rạch thì mới tưới kha khá mà thôi.
  • Khi mộc nhĩ bắt đầu mọc, ta phải tưới nước và tưới liên tục. Mỗi ngày tưới 2-3 lần. Cách tưới tốt nhất là dùng bình bơm và phun sương lên mặt túi. Hạt nước nhỏ, đều sẽ tạo ẩm cho cả khu vực và ngấm dần qua vết rạch để vào túi. Lượng nước tưới nhiều hay ít phụ thuộc vào thời tiết và khả năng ra nấm. Về nguyên tắc, trời nắng nóng thì nấm ra nhiều. Lúc đó phải tưới thường xuyên hơn. Ngược lại, trong điều kiện không thuận lợi, nấm ra thưa, việc tưới nước cần vừa phải.Lưu ý: Nước tưới yêu cầu phải là nước sạch, nếu là nước máy phải để bay hết mùi clo. Chăm sóc tốt sau vài ngày mộc nhĩ sẽ đạt kích thước đủ lớn ta tiến hành thu hái.
  • Từ khi mộc nhĩ mọc cho đến lúc thu hoạch là 15-20 ngày trước khi thu hoạch 2- 3 ngày không cần tưới nước.
  • Khu vực nhà nuôi trồng cần kín gió nhưng cũng cần có ánh sáng nhẹ như trong phòng có cửa kính là vừa. Dù treo hoặc xếp các túi mùn cưa trên giàn giá, luôn phải giữ độ ẩm trong phòng đạt trên 80% để mộc nhĩ không bị khô héo. Giai đoạn thu hoạch kéo dài 30 – 45 ngày. Khoảng 20 ngày thu hái một lứa. Khi kết thúc một đợt phải dọn sạch các túi mùn cưa và làm vệ sinh khu vực nuôi trồng.
  • Thu hái từng đợt và nên chọn thời tiết không mưa để thu hái. Thu hái đồng loạt. Sau khi thu hái phơi sấy và đưa vào bảo quản.

4. Các vấn đề thường gặp trong quá trình trồng nấm mèo

  • Nấm chỉ ra quả thể xung quanh khu vực cấy giống: Sợi nấm chưa ăn sâu vào toàn bộ khúc gỗ, chỉ phát triển quanh miệng lỗ. Hiện tượng này thường do các nguyên nhân: thời gian ủ gỗ chưa đảm bảo, gỗ quá khô. Khắc phục hiện tượng này là vặt hết thể quả và tiếp tục ủ gỗ một thời gian nữa.
  • Xuất hiện một loại nấm mốc màu trắng sau chuyển sang màu vàng. Nguyên nhân do nhà trồng nấm quá ẩm ướt, khắc phục bằng cách rửa nến nhà bằng nước vôi đặc, không để nước đọng ở nền nhà quá lâu.
  • Xuất hiện nấm lạ: do vệ sinh không tốt khi cấy giống, khắc phục bằng cách quét nước vôi 1% lên các đầu gỗ.
  • Vỏ của khúc gỗ bị bong ra dễ dàng, do va đập mạnh khi chặt hạ, thời gian thu hái đã quá lâu, cần thiết nghỉ thu hái cho gỗ nghỉ bằng cách ngừng tưới nước. Sau 10 tiếp tục tưới nước để thu nấm.
  • Nấm mèo chỉ ra có một bên khúc gỗ do tưới nước không đều.
  • Mộc nhĩ lên nhiều nhưng thối rữa hàng loạt do bị côn trùng phá hoại, có vi khuẩn gây bệnh. Hạn chế bệnh này bằng cách rửa sạch gỗ, ngừng tưới nước 7-10 ngày.

Lưu ý các vấn đề trong sản xuất nuôi trồng nấm mèo

  • Trước khi cấy giống nuôi sợi, khu vực cấy giống đều phải vệ sinh tẩy uế.
  • Sau khi cấy giống 3-7 ngày, kiểm tra các bịch nấm, nếu thấy bị nhiễm mốc xanh, vàng, đỏ thì phải loại ngay, bỏ xa nơi sản xuất để tránh lây lan.
  • Lấy giống ở nơi tin cậy, có địa chỉ rõ ràng.
  • Vệ sinh phòng cấy, dụng cụ cấy trước khi thao tác cấy giống
  • Vệ sinh sạch sẽ khu sản xuất sau mỗi đợt sản xuất
  • Rắc vôi bột xung quanh nhà nuôi sợi
  • Cũng có thể phun khử trùng khu vực trồng nấm bằng dung dịch hỗn hợp EM2 + EM5 tỷ lệ 1/500 (1 phần EM + 500 phần nước).

Sau khi thu hoạch nấm mèo xong ta có thể tận dụng phế phẩm để làm nấm rơm

Kỹ thuật trồng nấm mèo trên chỉ mang tính chất tham khảo, vì trong quá trình nuôi trồng ươm sợi…sẽ phụ thuộc vào các yếu tố môi trường nguyên liệu.

3 phương pháp trồng nấm mộc nhĩ đạt năng xuất cao
3 (60%) 1 vote

Leave a Reply