» » 3 kỹ thuật trồng nấm bào ngư năng xuất nhất hiện nay

3 kỹ thuật trồng nấm bào ngư năng xuất nhất hiện nay

posted in: Nấm bào ngư | 0

Nấm bào ngư ở Việt nam thường được gọi với tên khác như nấm sò trắng, sò xám, nấm dai… loại nấm này tương đối dễ trồng và có khả năng đem lại kinh tế cao hơn những loại nấm khác, nên hôm nay chúng tôi xin chia quy trình trồng nấm bào ngư xám.

Kỹ thuật trồng nấm bào ngư xám

Như mọi người đã biết nấm bào ngư rất dễ sống nên chúng ta có thể trồng trên các nguyên liệu khác nhau từ các phế phẩm nông nghiệp để giảm chi phí đầu vào và tăng lợi nhuận đầu ra. Hiện nay có 3 phương pháp nuôi trồng phổ biến đó là dùng nguyên liệu từ bã mía, rơm rạ, mùn cưa, bã cà phê, sơ dừa, trấu… tùy vào điều kiện ở từng địa phương chúng ta có thể chọn nguyên liệu phù hợp. Nhưng phổ biến nhất hiện nay là nguyên liệu bã mía, rơm rạ đặc biệt là mùn cưa.

kỹ thuật trồng nấm bào ngư xám
Quy trình sản xuất nấm bào ngư xám

1. Xử lý nguyên liệu trồng bào ngư xám

Sự khác nhau cốt lõi của những phương pháp này là nguyên liệu dùng để tạo phôi. Với mỗi loại nguyên liệu thì sẽ có cách xử lý khác nhau, cùng với đó là các chất phụ gia cũng khác nhau theo một tỉ lệ phù hợp để đảm bảo chất dinh dưỡng vừa đủ. Còn lại quy trình trồng nấm đều gần giống nhau với 3 giai đoạn, áp dụng cho cả

1.1 Quy trình xử lý nguyên liệu trồng nấm bào ngư trên bã mía

kỹ thuật trồng nấm bào ngư bằng bã mía

Bã mía là phế liệu của nhà máy đường, số lượng thải ra hàng năm rất lớn, nếu sử dụng cho trồng nấm bào ngư sẽ tạo ra một lượng sản phẩm không nhỏ. Bã mía là loại giá thể mà nấm bào ngư phát triển tốt, cho năng suất cao vì đây là loại nấm thích đường.

  • Bã mía : 1 tấn
  • Vôi bột: 25 kg
  • Cám gạo: 30 kg
  • Bột ngô: 20 kg

Bước 1: Nghiền nhỏ bã mía thành những đoạn ngắn 3 – 5 mm.

Bước 2: Pha loãng vôi bột với tỷ lệ 15kg/1500 lít nước

Bước 3: Dàn mỏng bã mía (dày 20 cm), tưới nước vôi đã pha lên và trộn đều. Đảm bảo độ ẩm của nguyên liệu đạt 62 – 65 % (Bà con kiểm tra bằng tay: Nắm thật chặt nguyên liệu bằng tay, khi mở tay ra, bà con thấy nguyên liệu giữ nguyên hình dạng là đạt. Nếu có nước chảy qua kẽ tay, bà con bổ sung thêm bã mía đã nghiền. Nếu nguyên liệu vỡ ra ngay, bà con bổ sung thêm nước vôi). Sau đó, bà con dùng xẻng tạo thành đống ủ có lót bạt ở dưới và đậy bạt.

Bước 4: Sau 5 – 7 ngày, đảo trộn đều nguyên liệu của đống ủ (Đảo lớp trong ra ngoài, lớp ngoài vào trong, lớp trên cùng đảo xuống dưới và lớp dưới đảo lên trên) Trong quá trình ủ, nhiệt độ đống ủ tăng cao (60 – 80 độ C), cũng góp phần diệt nhiều vi sinh vật có hại. Quá trình ủ cũng làm nguyên liệu hút ẩm đồng đều hơn, cũng tạo nhiều thuận lợi cho việc khử trùng. Ủ thêm 5 ngày tiếp.

Bước 5: Sau thời khi hoàn thành bước 4 bắt đầu mở bạt trộn đều cám, bột ngô với nguyên theo công thức sau:

  • Bã mía : 1 tấn
  • Vôi bột: 10 kg
  • Cám gạo: 30 kg
  • Bột ngô: 20 kg

Đối với những hộ gia đình sản xuất lớn có thể dùng máy giúp trộn đều các nguyên liệu trong bảng, giúp nâng cao chất lượng nguyên liệu trồng nấm. Sau khi trộn đều bắt đầu đóng túi mang đi hấp khử trùng, các công đoạn đóng túi, khủ trùng, chăm sóc giữa các nguyên liệu tương đối giống nhau nên mọi người đọc tiếp kỹ thuật nuôi trồng ở phần trồng nấm bào ngư bằng nguyên liệu mùn cưa

  • Ưu điểm: Tận dụng được phế phẩm bã mía, cho năng xuất cao
  • Nhược điểm: Tốn nhiều thời gian công đoạn xử lý bã mía

1.2 Quy trình xử lý nguyên liệu trồng nấm bào ngư bằng rơm rạ

kỹ thuật trồng nấm bào ngư trên rơm rạ

Rơm ra là nguồn nguyên liệu phổ biến ở nước ta, sau khi thu hoạch lúa nhiều nơi đã phải đốt để xử lý và gây ra ô nhiễm môi trường. Tận dụng phế phẩm từ cây lúa hoàn toàn khả thi cho việc trồng nấm bào ngư.

  • Rơm rạ 300 kg, trọng lượn tối thiểu để ủ mới có khả năng sinh hiệt
  • Vôi tôi 4 kg pha loãng 1000 lít nước
  • Bột ngô 3kg
  • Cám gạo 3kg
  • Vôi bột 1kg

Bước 1: Khi ủ làm ướt rơm rạ bằng nước vôi , đống ủ có kệ lót cách mặt đất 20 cm, có cọc thông khí ở giữa, xung quanh quây nilon, để hở phía trên, có mái che cao trên nóc để tránh mưa.

Bước 2: Sau khi xếp đống ủ 3 ngày, kiểm tra nhiệt độ đống ủ từ 65-70oC là được. Giũ tơi rơm, chỉnh độ ẩm, dùng tay vắt chặt rơm, nếu thấy chỉ có nước chảy nhỏ giọt như truyền huyết thanh là vừa. Nếu vắt không thấy nước rỉ ra tức là rơm bị khô, tay pha nước vôi theo tỉ lệ như ban đầu rồi tưới lại vào đống ủ. Đảo, xếp rơm vào đống ủ, đảo từ trên xuống dưới, trong ra ngoài cho đều. Quây nilon như ban đầu.

Bước 3: Sau khi đảo lần 1, ủ lại 3 ngày rồi tiến hành băm rơm dài 8-10 cm. Chỉnh độ ẩm thật chuẩn: Vắt rơm nếu thấy ướt vân tay là được. Nếu khô thì bổ sung thêm nước bằng cách phun sương. Nếu rơm ướt quá thì tãi rơm để hong gió cho bay bớt hơi nước. Đảo xếp đống ủ, vẫn duy trì cột thông khí và nilon quây xung quanh. Sau 2 ngày tiến hành đóng túi, cấy giống nấm.

Và ở phương pháp này các công đoạn từ đóng túi, khử trùng, chăm sóc… cũng tương tự như cách trồng nấm bào ngư bằng mùn cưa, tham khảo ở bên dưới.

  • Ưu điểm: Năng xuất tốt, chi phí nguyên liệu rẻ
  • Nhược điểm: Tốn thời gian xử lý nguyên liệu

1.3 Quy trình xử lý nguyên liệu trồng nấm bào ngư bằng mùn cưa

trồng nấm bào ngư bằng mùn cưa

Nấm bào ngư có thể trồng được trên giá thể mùn cưa của tất cả các loại cây thân gỗ không có tinh dầu và độc tố. Tốt nhất sử dụng mùn cưa gỗ mềm như bồ đề, mít, cao su, keo…

  • Mùn cưa khô: 100kg
  • Bột ngô: 3-5kg
  • Cám gạo: 3-5kg
  • Bột nhẹ: 1-1,5kg. (CaCO3)/100 lít nước

Bước 1: Sàng mùn cưa nhằm để loại bỏ các mảnh gỗ vụn, dăm bào, các nhóm mùn cưa thô hoặc đá sỏi. Dụng cụ sàng mùn cưa: Đối với những cơ sở sản xuất ở quy mô lớn thường sử dụng máy sàng mùn cứ còn ở cơ sở sản xuất nhỏ thì dùng lưới sàng mùn cưa.

Bước 2: Trải một lớp mùn cưa ra nền sạch, dộ dày lớp mùn cưa từ 20 – 30cm. Tưới nước vôi đã pha lên lớp mùn cưa bằng vòi sơn, vừa tưới vừa đảo trộn cho mùn cưa thấm đều. Tiếp tục làm ướt mùn cưa theo từng lớp tương tự cho đến hết. Kiểm tra độ ẩm mùn cưa đảm bảo độ ẩm mùn cưa đạt từ 65 – 70%. Sau khi làm ướt mùn cưa phải thấm đều nước và chuyển màu nâu sẫm đồng đều, độ ẩm mùn cưa đạt yêu cầu trước khi ủ đống.

Dùng xẻng, cào sắt chất mùn cưa thành đống hình chóp. Đậy kín đống ủ bằng bạt nilon, cố định dưới chân đống ủ không cho hơi nước thoát ra ngoài. Thời gian ủ đống ngắn hay dài tùy thuộc vào từng loại mùn cưa.

Bước 3: Sau 3 ngày tháo tấm bạt ra khỏi đống ủ mùn cưa. Kiểm tra độ ẩm khối mùn cưa ở các vị trí khác trên đống ủ. Đảo trôn mùn cưa bằng xẻng và cào sắt, tiến hành đảo trộn đều mùn cưa. Vun đống mùn cưa thành đống giống đống ủ ban đầu. Đậy kín đống ủ bằng bạt nilon. Thời gian đảo và ủ đống mùn cưa kéo dài 10 – 12 ngày tùy theo từng loại nguyên liệu. Cứ 3 -4 ngày tiến hành đảo đống ủ một lần.

Bước 4: Trải mùn cưa ra nền có độ dày khoảng 10cm. Rãi hỗn hợp cán gạo, bột bắp với bột nhẹ trên lớp mùn cưa và tiến hành đảo trộn vài lần. Đảo trộn khối mùn cưa bằng xẻng và cào sắt cho đến khi phụ gia, hóa chất trộn đều với mùn cưa. Kiểm tra lại độ ẩm khối mùn cưa lần cuối trước khi đóng túi giá thể, đảm bảo từ 60 – 65%.

  • Ưu điểm: nguyên liệu phổ biến, dễ dàng sản xuất, năng xuất tốt
  • Nhược điểm: giá thành phụ thuộc vào nguồn cây trồng

2. Đóng bịch bào ngư

đóng bịch trồng nấm bào ngư

  • Dùng túi nilon (polyethylen PE) có kích thước 15 x 35 cm
  • Cho nguyên liệu vào 1/3 túi nilon đã được gấp đáy vuông.
  • Nén lại bằng cách dùng hai tay nắm miệng túi và thổ mạnh khối mùn cưa xuống đất.
  • Dùng các đầu ngón tay ấn vào 4 góc túi giá thể tạo đáy túi vuông.
  • Đổ thêm nguyên liệu vào túi cách miệng túi 4 – 5 cm, thổ mạnh và dùng các đầu ngón tay nén khối nguyên liệu căng, tròn đều, trọng lượng túi sau khi đóng xong phải đạt 1,1 – 1,2 kg, kích thước khối mùn cưa chiếm 2/3 túi.
  • Dùng bông sạch cuộn thành nút bằng miệng chén uống nước để nút túi, sau đó buộc miệng bằng chun nịt.
  • Cuối cùng chất lên vỉ để mang đi hấp

3. Thanh trùng bịch bằng nồi áp xuất

nồi hơi khủ trùng bịch trồng nấm bào ngư xám

Nguyên liệu đã trộn phụ gia thì phải tiến hành đóng bịch giá thể và đem hấp ngay, không để bịch đã đóng quá 8h hoặc nguyên liệu đã trộn thời gian lâu dẫn đến nguyên liệu bị chua gây nhiễm bệnh.

  • Thiết bị hấp: đơn giản nhất là thùng phuy đối với nhưng nơi sản xuất nhỏ lẻ khoảng vài trăm bịch/ lần hấp, bằng nồi áp xuất tròn âm đất sức chứa khoảng dưới 1000 bịch, bằng lò áp xuất sử dụng nồi hơi dành cho những nơi có quy mỗ sản xuất lớn 5000 – 10000 bịch trên một lần hấp
  • Phương pháp: hấp cách thủy trong hơi nước sôi liên tục từ 10 – 12 giờ
  • Nhiệt độ 95 – 100oC

4. Cấy giống nấm bào ngư

meo giống cấy nấm bào ngư

Giống là yếu tố quyết định năng xuất khi nuôi trồng trong cùng điều kiện sản xuất như nhau. Để nuôi trồng đạt năng suất cao thì dùng giống phải đúng tuổi. nếu thấy bịch giống có mô sẹo, màu giống chuyển sang màu vàng, nâu đen là giống quá già. Giống chưa ăn kín đáy bao là giống còn non.

  • Không bị nhiễm bệnh: Quan sát bên ngoài của bịch giống có màu trắng đồng nhất, sợi nấm mọc đều từ trên xuống dưới, không có màu xanh, màu vàng, không có vùng loang lỗ…
  • Giống có mùi thơm dễ chịu: Mỗi loại giống nấm có mùi thơm đặc trưng, nếu có mùi chua là giống đã bị nhiễm khuẩn, nấm dại… Giống không già hoặc không non (dùng giống phải đúng tuổi).
  • Chọn những bịch giống chất lượng khi tơ đã trắng đều 100% bịch giống
  • Giống có thể được sử dụng trên lúa, cây mì tùy vào nơi sản xuất
  • Bịch sau khi được hấp xong kéo ra khỏi lò để nguội bắt đầu cấy giống. Cấy xong mang bịch đi ủ

5. Ươm bịch nuôi sợi giống bào ngư

ươm sợi bịch nấm bào ngư

  • Phòng nuôi sợi có nhiệt độ thích hợp từ 25-28oC, độ ẩm không khí 65-70%. Nhà kín gió nhưng thoáng. Từ 22-28 ngày tùy vào mùa hè hay mùa đông tơ nấm sẽ ăn kín túi.
  • Sạch và thoáng mát. Làm vệ sinh trại định kỳ. Ít ánh sáng nhưng không tối. Không bị dột mưa hoặc nắng chiếu. Không ủ chung với giàn nấm đang tưới hoặc đang mới thu hoạch xong.
  • Bịch ủ có thể xếp trên kệ hoặc treo trên giàn. Không chồng chất lên nhau quá nhiều lớp. Không xếp vào ngăn, tủ quá kín làm tơ bị ngộp.
  • Cứ 5 – 7 ngày ta kiểm tra một lần nhằm phát hiện những bịch nhiễm mốc xanh để huỷ bỏ, không để lây nhiễm sang các bịch khác. Trong thời gian nuôi ủ tơ nấm, không cần tưới thường xuyên mà chỉ tưới ở nền, xung quanh vách sao cho đảm bảo nhiệt độ và ẩm độ.

Những lưu ý khi trồng nấm bào ngư

những lưu ý khi trồng nấm bào ngư
Lưu ý khi trồng nấm bào ngư
  • Nguyên liệu phải làm sạch, phơi khô, ẩm độ còn khoảng 15 – 20%, sau đó làm ấm, xử lý vôi, bổ sung urê, cấy xạ khuẩn, trộn lại ủ đống, tùy loại nguyên liệu sẽ có hàm lượng thời gian xử lý thích hợp, đối với rơm rạ bã mía ta phải cắt ngắn, đối với mùn cưa ta phải sang lọc loại bỏ tạp chất.
  • Meo giống phải chọn chủng nhiệt đới pleurotus cystidiosus hay pleutotus tuber regium, sống hoại sinh; nhiệt độ vươn tơ 27 – 32oC – sinh trưởng 26 – 30oC; ẩm độ vươn tơ 40 – 60% – sinh trưởng 70 -90%; vươn tơ cần ánh sáng yếu – vô nụ cần ánh sáng vừa; pH thích hợp 5 – 6.
  • Dinh dưỡng cơ chất trên trộn thêm cám ngô 2 – 5%, hoặc phân hữu cơ đã hoai với tỷ lệ 1 – 5%, ngoài ra còn thêm urê 5‰ ,KCl 1 – 3‰, có thể thêm một số chất như NaCl 1‰, MgCl2 1‰… cơ chất nghèo dinh dưỡng như mụn dừa pha thêm 50gr DAP + 1/2 gói AtoniK/bình 8 lít phun cho 100 kg cơ chất, khi trộn nguyên liệu xong ta cần ẩm độ xác định khoảng 60 – 68%.

Sơ đồ quy trình trồng nấm bào ngư

kỹ thuật trồng nấm bào ngư bằng mùn cưa
kỹ thuật trồng nấm bào ngư xám trên rơm rạ
Kỹ thhuật trồng nấm bào ngư trên bã mía

Như vậy quy trình trồng nấm bào ngư quan trọng nhất với các khâu phối nguyên liêu, vô bịch, hấp khử trùng, cấy giống ủ tơ. Đây là giai đoạn quyết định tới cách làm phôi nấm bào ngư, yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng nấm.

Sau khi bịch đã kéo tơ trắng hết chúng ta mang đi treo và xem cách chăm sóc nấm bào ngư xám tại đây

3 kỹ thuật trồng nấm bào ngư năng xuất nhất hiện nay
Điểm đánh giá

Leave a Reply