» » Cơ chế tác dụng của Vitamin K trong quá trình đông máu

Cơ chế tác dụng của Vitamin K trong quá trình đông máu

Vitamin K là loại chất béo rất quan trọng đối với sức khỏe của chúng ta như quá trình đông trình, trao đổi chất ở xương, giúp con người phòng ngừa bệnh tật.

vitamin k co tac dung gi

1. Vitamin K là gì

Vitamin K là một loại vitamin hòa tan trong dầu, rất cần thiết cho cơ thể chúng ta. Vai trò chính của vitamin K là hỗ trợ quá trình đông máu, phát triển của xương, tác dụng trên mạch máu.

  1. Vitamin K1 (phytonadion, phulloquinon) có nguồn gốc thực vật.
  2. Vitamin K2 (menaquinon) do vi khuẩn gram âm đường ruột tổng hợp.
  3. Vitamin K3 (menadion) có nguồn gốc tổng hợp.

Cơ chế : Bình thường, các yếu tố II, VII, IX và X ở dạng tiền chất. Khi có mặt vitamin K với vai trò cofactor cần thiết cho enzym ở microsom gan xúc tác chuyển các tiền chất thành các chất có hoạt tính bởi sự chuyển acid glutamic gần acid amin cuối cùng của các tiền chất thành ɣ – carboxyglutamyl. Chất này cũng có mặt trong protein được bài tiết từ cốt bào và có vai trò trong sự tạo xương.

2. Tác dụng của Vitamin K

  • Vitamin K có thể giúp giảm chứng chảy máu trong một vài trường hợp như bệnh gan, đường mật, ruột, dùng kháng sinh trong thời gian dài, thuốc chống đông, chống co giật. Vai trò chính của vitamin K là giúp cho quá trình đông máu diễn ra tốt. Những trường hợp rối loạn hấp thu chất béo có thể làm giảm hấp thu vitamin K vì đây là vitamin hòa tan trong dầu.
  • Một số nghiên cứu về dịch tễ học cho thấy khi lượng vitamin K có thể kết hợp với canxi làm giảm tăng nguy cơ gãy xương (do giảm mật độ xương) và thường gặp người trên 60 tuổi, phụ nữ mãn kinh. Điều này cho thấy rằng sự thiếu hụt vitamin K ngay cả khi không có triệu chứng cũng có thể thúc đẩy nhanh quá trình loãng xương!
  • Tuổi cao là một nguyên nhân chính của xơ cứng động mạch. Vitamin K2 đặc biệt giữ không cho canxi và phospho lắng đọng vào động mạch chủ và làm đảo nghịch hiệu quả của thức ăn không tốt cho tim. Qua nghiên cứu các nhà khoa học cho thấy vitamin K dường như có tác dụng làm dừng quá trình vôi hoá và cứng thành mạch máu.
  • Vitamin K còn có tác dụng trên tim mạch. Tác dụng bảo vệ chống lại xơ vữa động mạch và một số bệnh lý tim mạch. Các nhà nghiên cứu cho thấy bổ sung vitamin K làm chậm quá trình vôi hóa và tăng đàn hồi thành mạch máu vì khi tính đàn hồi mạch máu giảm sẽ làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và đây là nguyên nhân những cơn đau tim và tai biến mạch não.
  • Vitamin K có thể giúp ngăn ngừa sỏi thận. Do chế độ ăn của mình, những người ăn chay là những người hấp thu một lượng lớn vitamin K nên họ không mắc loại bệnh này. Vitamin K còn được dùng để điều trị vết thương ngoài da.
  • Vitamin K có thể giúp phòng ngừa ung thư, hạn chế bệnh giãn tĩnh mạch, giảm bệnh tiểu đường. Vitamin K có vai trò vô cùng quan trọng trong việc duy trì quá trình bài tiết và sử dụng insulin của cơ thể và giảm được tới gần 20% rủi ro mắc bệnh tiểu đường týp 2 ở người lớn.

Tại sao Vitamin K có khả năng chống đông máu

  • Từ K trong Vitamin K xuất phát từ tiếng Đức: Koagulationsvitamin có nghĩa là  được biết đến với vai trò của Vitamin K trong quá trình đông máu.
  • Vitamin K1 có nhiều trong các loại rau xanh (cải, bông cải,…), dầu thực vật (dầu đậu nành), trái cây (bơ, nho,…). Tuy nhiên, chỉ 5-10% lượng vitamin K1 được hấp thu ở đường tiêu hoá từ nguồnt thực phẩm. Vitamin K1 giữa vai trò chủ yếu trong hoạt hóa các yếu tố đông máu ở gan.
  • Bình thường khi bị đứt hay vỡ mạch máu thì xảy ra hiện tượng chảy máu. Khi đó cơ thể huy động hệ thống đông máu để cầm máu. Đó là phản ứng bảo vệ của cơ thể, có sự tham gia của nhiều yếu tố đông máu. Tuy nhiên, phần lớn các yếu tố đông máu chỉ có thể hoạt động khi có mặt vitamin K. Vitamin K hoạt hóa các yếu tố đông máu bằng chuyển đổi gốc glutaminic (Glu) thành gốc gamma carboxy glutaminic. Do vậy, vitamin K có vai trò quan trọng trong quá trình đông máu, vì thiếu nó thì máu không đông được.

3. Nguyên nhân gây thiếu Vitamin K

Thiếu vitamin K gây ra prothrombin huyết thấp. Gặp trong các hoàn cảnh sau:

  • Trẻ còn bú: lúc ra đời, ruột không có vi khuẩn. Chỉ tới khi được 6 tháng thì vi khuẩn chí đường ruột mổi tổng hợp đủ lượng vitamin K. Do đó, nếu người mẹ bị thiếu vitamin K thì nguồn dự trữ của trẻ không đủ và trẻ có thể bị prothrombin huyết thấp.
  • Bệnh gan-mật: mật cần thiết cho sự hấp thu vitamin K tự nhiên (tan trong mỡ). Vàng da tắc mật có thể gây thiếu vitamin K và prothrombin huyết thấp. Trong suy gan nặng, prothrombin huyết thấp vừa do rối loạn hấp thu vitamin K, vừa do nhu mô gan tổng hợp không đủ prothrombin.
  • Bệnh đường ruột: phân mỡ, viêm đại tràng loét, lỗ rò dạ dày-đại tràng, các bệnh gây rối loạn hấp thu mỡ.
  • Điều trị kháng sinh hoặc sulfamid kéo dài: làm rối loạn vi khuẩn chí đường ruột và nếu cung cấp vitamin K từ bên ngoài không đủ thì gây ra thiếu vitamin K.

Dấu hiệu nhận biết khi thiếu Vitamin K

  • Thiếu vitamin K thể hiện chủ yếu bằng triệu chứng dễ xuất huyết do prothrombin huyết thấp. Dễ chảy máu nặng thêm nếu dùng các thuốc ức chế tổng hợp prothrombin, nhất là các thuốc chống đông là dẫn xuất của coumarin và salicylat.
  • Nhu cầu hàng ngày khoảng 1µg/kg. Khi thiếu hụt sẽ xuất hiện bầm máu dưới da, chảy máu đường tiêu hóa, răng miệng, đái ra máu, chảy máu trong sọ.

4. Vitamin K có trong thực phẩm nào

thuc pham chua nhieu vitamin k

Nhu cầu hàng ngày (DV) đối với Vitamin K là 120 mcg/ngày đối với nam giới và 90 mcg/ngày đối với phụ nữ.

Bông cải xanh (súp lơ xanh)

Bông cải xanh chứa rất nhiều vitamin và khoáng chất bao gồm cả vitamin K. Có thể bạn thích hay không nhưng không thể phủ nhận rằng là một trong những thực phẩm giàu vitamin K.

Cải bó xôi

Cho dù ăn sống, luộc hoặc nấu chín, rau bina (cải bó xôi) chính là một siêu thực phẩm có rất nhiều chất dinh dưỡng trong đó có cả vitamin K.

Cải xoăn

Cải xoăn là là một loại thực phẩm rất có lợi cho sức khỏe như làm giảm cholesterol và ngăn ngừa ung thư, cải xoăn cũng rất giàu vitamin K.

Đậu bắp

Cần tây là một món ăn tuyệt vời, nó vừa giàu chất xơ vừa có vitamin K.

Dầu ô liu

Ngoài việc có một số lợi ích sức khỏe khác, dầu ô liu cũng là một nguồn tốt cung cấp nhiều vitamin K.

Ớt

Nhiều người thường cho rằng ớt bột rất nóng, nhưng đây là một trong những gia vị chứa vitamin K vừa giúp kích thích vị giác của con người. Ngoài ra các loại gia vị khác như bột cà ri, ớt cayenne (ớt đỏ) và bột ớt đều được cho là nguồn thực phẩm cung cấp vitamin K.

Trứng

Ngoài các loại rau lá màu xanh lá cây, có một vài loại thực phẩm khác giàu vitamin K như trứng, loại vitamin này có nhiều ở lòng đỏ trứng.

Dưa leo

Dưa chuột rất nhiều vitamin trong đó có cả nhóm K, đây là loại thực phẩm dễ dàng trong chế biến và cả ăn sống.

Bổ sung Vitamin K như thế nào là hiệu quả:

Hầu hết mọi người chỉ cần ăn thực phẩm giàu vitamin K thì không cần bổ sung viên uống vitamin K hay tiêm vitamin K, trừ một số trường hợp sau đây:

  • Người đang phải điều trị bằng thuốc, nhất là thuốc kháng đông hay là thuốc trị rối loạn tiêu hóa dễ có nguy cơ bị thiếu loại vitamin này.
  • Người khó đông máu, hay bị thâm tím, chảy máu lợi, chảy máu cam, kinh nguyệt nhiều, có máu trong phân.

Như vậy chúng ta cần bổ sung Vitamin K qua các bữa ăn hàng ngày từ rau xanh để giúp xương chắc khỏe, cơ thể khỏe mạnh

Leave a Reply